Privacy in een gedigitaliseerde wereld: Hoe heroveren we de controle?

Tom Seymoens

Geschreven door Tom Seymoens, Researcher at iMinds-SMIT, VUB


Veel activiteiten die traditioneel in een offline setting beoefend werden, hebben in het laatste decennium een online variant gekregen. De voorbeelden zijn legio: denken we maar aan hoe we tegenwoordig op zoek gaan naar onze dagelijkse portie nieuws, informatie en entertainment, hoe gemakkelijk we overgeschakeld zijn naar online winkelen en bankieren en hoe we onze sociale relaties onderhouden met behulp van sociale netwerk sites en applicaties die de mogelijkheid bezitten om ons bijna ogenblikkelijk op de hoogte te houden van de dagelijkse bezigheden van onze familie, vrienden en kennissen. Niettegenstaande de grote voordelen die aan deze verschuiving verbonden zijn – en die we vaak kunnen terugbrengen naar een verhoging van ons gebruiksgemak -, moeten we ook rekening houden met een aantal neveneffecten.

Welke adders zitten onder het gras?
Wanneer activiteiten online plaatsvinden, betekent dit eveneens dat ze gedigitaliseerd worden. Een gevolg hiervan is dat deze data dan gemakkelijker gedupliceerd, getraceerd, opgeslagen en gecombineerd met andere kan worden. Hierin schuilt een eerste gevaar voor de privacy. Hoe kan iemand bijvoorbeeld zijn politieke voorkeur geheim houden wanneer het mogelijk is om te traceren welke websites van politieke partijen worden bezocht, welke nieuwsartikels worden gelezen en gedeeld op sociale netwerk-sites en hoe vrienden via Skype de verkiezingen bespreken. Des te meer als al deze informatie met elkaar gecombineerd kan worden.

Een tweede gevaar schuilt erin dat digitale informatie in se zowel over afstand als over tijd geen grenzen kent. Zo kan iemand toegang krijgen tot informatie die in eerste instantie niet voor hem of haar bedoeld was, of op een moment wanneer deze informatie niet meer klopt. Op deze manier kan iemand mogelijk op later leeftijd afgerekend worden op uitlatingen die hij in zijn tienerjaren heeft gemaakt.

Een derde gevaar schuilt erin dat de afleidingen die gebeuren onjuist zijn. Misschien wordt je gedrag op het internet op een manier geïnterpreteerd die niet strookt met de realiteit en ondervind je hier gevolgen van in het echte leven. Moet de gebruiker niet altijd het recht hebben om te kijken in welk hokje hij wordt geplaatst op basis van zijn online gedrag? En waar nodig een aanpassing kunnen verrichten?

Hoe kan je jezelf als gebruiker nu beschermen? En wil je dat wel?
Er bestaat een grote verscheidenheid aan technische oplossingen, zoals anonieme zoekmachines (vb. DuckDuckGo) en browsers (vb. TOR), encryptietools (vb. TrueCrypt), cookie cleaners (vb. CCleaner) of zelfs alternatieve, meer privacy-bewuste sociale netwerksites (vb. Diaspora, ello). De vraag die rest is of deze oplossingen voor de gebruiker wenselijk zijn. Ben je bereid om het gebruiksgemak van Google op te geven? Of om Facebook te verlaten voor een ander sociaal netwerk waar minder van je vrienden op zitten? Meer zelfs, zou je bedrijven verbieden je gedrag op het internet te volgen, als je weet dat dit betekent dat een aantal websites die hun inkomsten louter uit op maat gemaakte advertenties halen de deuren zullen moeten sluiten of je zou moeten betalen om van hun diensten gebruik te blijven maken? Of zit je eerder te wachten op een tool die je zegt hoe je door derden wordt gecategoriseerd zodat er op zijn minst meer transparantie is? Maar in welke mate beschermt dit dan jouw privacy voldoende?

Advertenties

Smeer alvast je kuiten

Want we hebben een bergrit voor jou in petto!

Je hebt zonet een e-mail van ons ontvangen rond de bergrit waar jij aan kan deelnemen. Tijdens deze bergrit willen we via 2 vragenlijsten ontdekken wat jouw problemen, frustraties en noden zijn rond enerzijds paswoord management en anderzijds online privacy. Bovendien kan je je bij elk van deze twee vragenlijsten – volledig vrijblijvend – opgeven voor een testfase, waarbij we je een mogelijke oplossing voorleggen en waar jij met al je enthousiasme je mening over kan geven.

Deel 1: de beklimming
Heb jij voor elke toepassing een ander paswoord? Of ben jij iemand die telkens zijn paswoord opnieuw moet aanvragen? Wij zijn erg benieuwd naar de manier waarop jij je paswoorden beheert. Deze vragenlijst zit NU in je mailbox, neem dus snel een kijkje!

Deel 2: de afdaling
De vragenlijst die je bij de afdaling in je mailbox krijgt, gaat over online privacy. Je ontvangt hier rond 20 mei een mailtje voor. Hierbij willen we graag weten hoe jij vandaag je online privacy tracht te beschermen en gaan we samen op zoek naar oplossingen die dit voor jou eenvoudiger kunnen maken.
In deze vragenlijst krijg je meteen ook een prijsvraag voorgeschoteld. Dit brengt ons meteen bij het volgende puntje:

De bergrit: prijzen
Rij je de bergrit volledig uit en vul je dus beide vragenlijsten in? Dan maak jij kans op één van de prijzen uit onze prijzenpot met een totale waarde van 200 euro. We geven volgende waardebonnen weg:

  • 1 bon van Bol.com ter waarde van 50 euro
  • 2 bonnen van Bol.com ter waarde van 30 euro
  • 2 bonnen van Bol.com ter waarde van 15 euro
  • 6 bonnen van Bol.com ter waarde van 10 euro

Zo ziet deze bergrit er uit:

Bergrit de kopploeg (2)

Heb je nog vragen? Stuur een mail naar panel@iminds.be.

Groetjes,

Kathy, Trees en Aron-Levi

Het groepsgesprek rond online privacy: sfeerverslag

Een groep van maar liefst 10 koplopers kwam op dinsdagavond 21 april samen op iMinds voor het groepsgesprek rond online privacy. We geven je hieronder een kort sfeerverslag.

2015-04-21 13.29.53First things first!

Met een lege maag kom je niet ver, dus stoomden we de deelnemers klaar voor de sessie met lekkere broodjes en frisse drankjes. Met een broodje in de maag en een drankje in de hand gingen we stipt om 19u aan de slag. Om elkaar wat beter te leren kennen, braken we het ijs op een ludieke manier. Zonder te praten moesten de deelnemers zich op één rij zien te organiseren van kleinste naar grootste voetafdruk. Daarna volgde, gelukkig mét praten, van minst verre naar verste reisbestemming. Opwarming geslaagd! Op naar het échte “werk” :-).

Introductie en opdracht 1.

Aron-Levi, de onderzoeker die de Kopploeg leidt, stelde zichzelf voor en zo gingen we de tafel rond. We zaten met een erg divers publiek rond de tafel, gaande van een gepassioneerde developer die zelf software heeft gemaakt om zijn privacy te beveiligen tot een gepensioneerde vrouw die houdt van reizen en niet erg op de hoogte is over online privacy. Een goede mix dus voor een pittige discussie!

Na deze korte introductie was het tijd voor de eerste opdracht en die luidde als volgt: “aan wat denk je als je aan online privacy denkt?” Iedereen begon meteen naarstig te schrijven, want het was de bedoeling dat alles op post-its geschreven werd en geplakt op een groot wit blad. Vervolgens bespraken we de verschillende post-its. Meteen kwamen er al een aantal frustraties aan bod, zoals het bijhouden van cookies wanneer je aan het surfen bent op het internet. Eén van de deelnemers zei hierop het volgende: “ik shop graag online, maar zelfs nadat ik het kleedje gekocht heb, verschijnt het nog bij mijn advertenties, ik vind dit irritant”. Hierop volgde er meteen een geruststellende boodschap van een andere deelnemer: “gelukkig dat je dat nog ziet, want dit betekent dat ze nog niet kunnen tracken wanneer je iets koopt en daar kunnen we alleen maar blij om zijn!”

Het groepsgesprek ging verder en iedereen vertelde lustig wanneer hij of zij persoonlijke informatie vrijgeeft op het internet, welke bezorgdheden ze hebben rond het vrijgeven van deze persoonlijke informatie en de manier waarop er mee wordt omgegaan. Hierdoor kregen we nog een handige tip mee:

dien je je e-mailadres ergens op te geven, maar heb je hier niet veel zin in (vanwege de mails die ze in alle waarschijnlijkheid op je af vuren) en heb je een gmail-account? Plaats dan voor je e-mailadres (een) extra puntje(s) “.”, zo kan jij deze e-mails makkelijk terugvinden (typ je e-mailadres met de extra puntje(s) in je zoekbalk) en meteen verslepen naar je SPAM-folder. Op deze manier vervuilen deze e-mails je inbox niet meer en worden ze meteen naar SPAM verplaatst van zodra ze binnenkomen.

Een groepsgesprek, je steekt er wat van op!

Statements en krantenartikels

We hadden voor de deelnemers een aantal statements voorbereid die we onder andere vonden in de krant. Door middel van een rood en een groen kaartje konden de deelnemers snel duidelijk maken aan ons en de andere deelnemers wat hun standpunt hieromtrent was: rood = tegen, groen = voor. Dit was natuurlijk meteen voer voor discussie en de deelnemers gaven hun mening rond statements zoals: “privacy is een fundamenteel basisrecht” en “hebben we onze privacy ingeruild voor gebruiksgemak?” Binnenkort posten we enkele van deze statements in de Facebook-groep, waardoor jij ook je stem kan laten horen! We zijn benieuwd!

Afsluitend gesprek en bedanking

We eindigden het gesprek met nog wat bijkomende vragen. De deelnemers mochten ook zelf vragen naar voren brengen. Na een 2-tal uur sloten we de sessie met een goed gevoel af. Alle deelnemers gingen naar huis met een waardebon van bol.com ter waarde van 25 euro om hen te bedanken voor de leerrijke feedback die ze gegeven hebben tijdens de sessie.

Heb je door deze post ook zin gekregen om deel te nemen aan een groepsgesprek? Geen nood! In de route die de Kopploeg aflegt, zullen er nog wel een aantal groepsgesprekken volgen op verschillende locaties doorheen Vlaanderen. We houden je zeker en vast op de hoogte!

Vele groetjes,

Aron-Levi, Kathy en Mieke

Wie maakt er deel uit van de Kopploeg?

Word lid van onze de Kopploeg-Facebookgroep en leer je mede-ploegleden kennen! 

tumblr_inline_nm2ze8Ld6F1t9xve2_1280

de Kopploeg bestaat vandaag – 31 maart 2015 – voornamelijk uit mannen (70%).

Spoor je vrouw, vriendin, zus, nicht, mama dus snel aan om deel uit te maken van ons team. Vertel hen er zeker ook bij dat de thema’s divers zullen zijn. Voor ieder wat wils! We hebben nood aan een vrouwelijke toets :-)!

De leden van de Kopploeg zijn hoofdzakelijk hoogopgeleid en gemiddeld 38 jaar. Meer dan de helft (70%) is tussen de 20 en 40 jaar oud. De meeste ploegleden geven aan dat ze makkelijk met nieuwe ICT-producten en -diensten aan de slag gaan. Dat is meteen ook hetgeen dat de koplopers bindt als ploegleden: een grote interesse in technologische gadgets (aangegeven door 80%).

De meeste ploegleden komen uit Oost-Vlaanderen en meer bepaald uit Gent (41%), met Antwerpen in het wiel (23%).

Vertegenwoordig jij een andere provincie? Moedig je makkers aan om ook lid te worden! Samen etappes uitrijden is namelijk veel amusanter.

De Kopploeg heeft vooral zin om deel te nemen aan de vragenlijsten (87%) en een applicatie of toepassing te testen (97%). Ook de interviews en de brainstormsessies, waarbij we het onderwerp bediscussiëren tussen pot en pint, zitten in de lift (resp. 60% en 58%).

Bijna tijd om ons naar de start te begeven. Leer alvast de andere ploegleden kennen via onze Facebook-groep.

Bekijk ook even volgende post. Want hier kom je te weten wat jou volgende week te wachten staat!

Wie ligt er wakker van de hacker?

Eén onbekend geluid in huis ’s nachts is voldoende om wakker te schieten in de overtuiging dat er inbrekers je huis ondersteboven aan het halen zijn en zich toegang verschaffen tot alles wat persoonlijk, waardevol of dierbaar is.
iStock_000059155142Large.jpg copyZelfs na de terugkeer van de stilte, blijft het slapen met één oog open.

We ondernemen van alles om ons te beschermen tegen deze ongewenste gasten in ons huis, maar hoe wakker liggen we van onze beveiliging online? Welke digitale deuren laten we wagenwijd openstaan?

De tijden dat een paswoord of pin-code op je toestel voldoende was om het te beschermen, zijn lang voorbij, want daarmee hou je de snoodaards op het internet niet tegen.

Heel je leven staat online: voer voor beroepscriminelen
We willen voortdurend online zijn en laten onze smartphone, computer en tablet maar verbinding zoeken en maken met elk WiFi-netwerk dat voorhanden is. Het lijkt onschuldig maar beroepscriminelen hebben tegenwoordig voldoende trucjes om te achterhalen wat jouw wachtwoorden en andere persoonlijke gegevens zijn. Zo ging Maurits Martijn van de Nederlandse De Correspondent op pad met een hacker naar een aantal koffiezaken. Op basis hiervan schreef hij het artikel “Dit geef je allemaal prijs als je inlogt op een openbaar wifinetwerk”. Het bleek verrassend eenvoudig te zijn om van willekeurige mensen berichten, wachtwoorden, geslacht, seksuele voorkeur, afkomst, hobby’s, koopgedrag en zelfs bankgegevens te achterhalen. Identiteitsdiefstal is met andere woorden al lang geen onmogelijke opdracht meer. Dit blijkt ook uit een experiment van Duval Guillaume in Brussel, waarbij lukraak gekozen personen werden uitgenodigd om hun gedachten te laten lezen door een helderziende. Deze zogenaamde helderziende werd begeleid door een team van online media-experten en deze konden op 1, 2, 3 een schat aan persoonlijke informatie van het net halen over de desbetreffende personen. Hoe je dit kan tegengaan? Safe on web maakte een infographic met een aantal tips. Je kan deze hier terugvinden.

Virussen, Spyware en hoaxen

Het is iedereen wel al eens overkomen, je zit op een site en wordt onverwacht naar een louche website omgeleid, je krijgt een vreemde mail of een raar Facebook-bericht in je inbox. Spyware, virussen of hoaxen zijn de laatste jaren een alledaagse zaak. Je kan je hier op verschillende manieren tegen beschermen. Met een goede virusscanner, enige behoedzaamheid bij het klikken op links en bestanden, sterke wachtwoorden en waakzaamheid wanneer je iets online koopt, kom je al heel ver. Safe on web lijstte 12 tips op om je beter te bewaken tegen zulke gevaren. Toch zijn sommige voorvallen onontkoombaar, zoals vorig jaar met de heartbleed en shellshock lekken. Als gebruiker kan jij hier weinig aan doen, het is vooral aan de bedrijven en beheerders van webservers en andere computersystemen waarop het lek aanwezig is om de handen in elkaar te slagen. De enige tip die wij via safe on web kunnen meegeven is de volgende: is er een update voor een programma op je computer beschikbaar? Voer dan altijd de update uit.

Je kinderen online

Zoals je merkt zijn er heel wat dingen die je als volwassene niet meteen als gevaar aanziet wanneer je op het internet surft. Dit is voor een kind niet anders, en zij vertoeven ook volop in de virtuele wereld. Je kan niet altijd naast hen zitten wanneer ze op het internet surfen en de gevaren zijn er jammer genoeg: kinderlokkerij, misbruik en cyberpesten zijn maar enkele zaken waar je je kind liever niet mee geconfronteerd ziet. Je kan hier volgens mediawijs aan tegemoet komen door samen media te gebruiken, in de buurt te zijn als je kind een toestel gebruikt, actief met je kind media-inhouden te bespreken en interpreteren en afspraken te maken over wat is toegestaan en wanneer. Er zijn ook een aantal tools die we de dag van vandaag kunnen gebruiken, zoals een tijdslimiet, het computergebruik van je kind monitoren of gewoon zelf proactief filters of “kindersloten” op te zetten voor bepaalde websites. Meer informatie vind je terug bij mediawijs.

de Kopploeg is on it

Veilig surfen op het internet, het is niet gemakkelijk. Met de Kopploeg gaan we met dit divers en interessante thema aan de slag in onze eerste etappe. Je krijgt op woensdag 8 april een eerste mail met de mogelijkheid om deel te nemen. Heb jij hier alvast enkele opmerkingen, suggesties, tips of weetjes rond die je graag met de andere teamleden wil delen? Hou je niet in en reageer in onze Facebook-groep.

Groetjes,

Mieke, Kathy en Aron-Levi